زيبا به شخص سفير هند تخصيص داده شده بود . سفير ما همهء شب راه خود را ادامه داد و بر اثر اشتباه راهنما كه راه را عوضى رفته بود تازه در آغاز روز به مبارك « 191 » رسيديم كه بيش از چهار فرسنگ با قزوين فاصله نداشت . پس از عزيمت از اين مكان ، سفير با طى دو منزل در روزهاى 28 و 29 ژويه به كاروانسرائى بزرگ رسيد كه هنگام آمدن در آن توقف نكرده بوديم . اين كاروانسرا بىشك بزرگترين منزلگاهى بود كه در طول سفر خود ديده بوديم و به نفقهء مادر شاه عباس كه متولد مازندران است ساخته شده بود . ساختمان بقدرى بزرگ بود كه با همهء كثرت مسافران جادهء اصفهان كه غالبا هدفشان منزل كردن در اين كاروانسرا است مىتوانست همهء آنان ، و شايد نزديك هزار نفر را با چارپاهايشان در خود جاى دهد . زيرا گذشته از كسان سفير ، همراهان حيدر خان - رئيس قبايل كردى كه در نواحى كوهستانى شمال شوشتر زندگى مىكنند - و گروهى از خوانين گرجى كه آنها را تحت الحفظ و براى زندانى شدن به اصفهان مىفرستادند ، و چندين بازرگان و عابران ديگر با زن و فرزندان در آن جاى گرفته بودند . در اين كاروانسرا مقادير زيادى آذوقه موجود بود . با اينكه آب مجاور كاروانسرا بسيار بد بود براى آب دادن شتران و اسبها و ديگر حيوانات باربر از آن استفاده مىشد . اما ما از آب گوارا بىبهره نبوديم زيرا براى مصرف خود با ظروف چرمى يا ظرفهاى ديگرى كه زير شكم شتر مىبندند از آراسنگ ، دهى كه آن را پشت سر گذاشته بوديم ، آب آورده بوديم . اين شيوهء حمل‌ونقل آب كه هم‌اكنون در سراسر آسيا رواج دارد در زمان استرابون نيز معمول بوده است . بخصوص اعراب كه صحارى خشك و بىآب و علفى را طى مىكرده و مىكنند كه فاقد آب آشاميدنى است ، همواره از اين وسيلهء حمل آب استفاده كرده‌اند . ديگر ملتهاى آسيا نيز اين كار را از آنها فراگرفته‌اند . مدخل اين كاروانسرا حياطى بزرگ است كه بيش از صد پاى مربع مساحت دارد و پيرامون اين حياط حجره‌هائى است كه به قدر

--> ( 191 ) Mombara